Найман сартай жирэмсэн эмэгтэй, бяцхан хоёр охины амь насыг хохироосон аймшигт хэрэг нь ганц хүний гаж үйлдэл бус, нийгмийн аюулгүй байдлын тогтолцоо хэрхэн доголдож байгааг ил тод харууллаа.

Хүн өөрийн гэртээ аюулгүй байна гэж итгэх эрхтэй. Хаалгаа түгжээгүй, хэн нэгэнд итгэсэн, эсвэл тусламж хэрэгтэй хүнд хаалга нээсэн нь хэзээ ч аллага үйлдэх шалтгаан байж болохгүй. Хэрэв амьд үлдэх цорын ганц нөхцөл нь байнга айж, түгшиж, өөрийгөө хязгаарлах явдал бол тэр нийгэм аль хэдийн бүтэлгүйтсэн гэсэн үг.

Ийм төрлийн гэмт хэрэг гарахад иргэдийн болгоомжлол чухал хэдий ч, асуудлыг зөвхөн “хаалгаа түгжээгүй”, “анхаараагүй” гэх хувь хүний хариуцлагад шилжүүлэх нь өрөөсгөл ойлголт юм. Аюулгүй байдал гэдэг нь иргэн бүрийн дан ганц үүрэг бус, төрийн хариуцлага, нийгмийн хамгааллын тогтолцооны суурь асуудал юм.

Энэхүү хэрэг нь сэтгэцийн эрүүл мэндийн тусламж, урьдчилан сэргийлэх механизм, олон нийтийн хамгааллын систем сул байгааг анхааруулж байна. Мөн эмэгтэйчүүд, хүүхдүүд хувийн орон зайдаа хүртэл аюулд өртөж буй бодит байдлыг хүлээн зөвшөөрч, хүчирхийллээс урьдчилан сэргийлэх бодлогыг илүү системтэйгээр хэрэгжүүлэх шаардлагатайг санууллаа.

Хохирогчдыг буруутгах бус, тэднийг хамгаалж чадаагүй нийгмийн бүтэц, институцийн хариуцлагыг нэхэх нь бидний хийх ёстой бас нэг чухал алхам юм.

Бид юунаас айх ёстой биш, юуг шаардах ёстой вэ?

Найман сартай жирэмсэн эмэгтэй, дөрөвхөн настай охин нь гэртээ амь насаа алдаж, гурван настай охин үхэл амьдралын заагт хэвтэж байна. Энэ бол ганц айлын эмгэнэл биш. Энэ бол нийгмийн хамгаалал хэрхэн нуран унасны тод илрэл.

Ийм аймшигт хэргийн дараа нийгэм “хаалгаа түгж”, “танихгүй хүнийг бүү гэртээ оруул” гэж уриалж эхэлдэг. Гэвч энэ нь бодит аюулыг багасгах бус, хариуцлагыг хохирогч руу шилжүүлж буй өөрийгөө хамгаалсан рефлекс юм. Аюулгүй байдал гэдэг бол хувь хүний болгоомжлолын асуудлаас гадна төрийн үндсэн үүрэг.

Бид юунаас сэрэмжлэх ёсгүй вэ?

Бид жирэмсэн эмэгтэй, бага насны хүүхдүүдийг “анхаарал болгоомжгүй байсан” гэж дүгнэж сэрэмжлүүлэх ёсгүй. Учир нь:

  • Хүн өөрийн гэртээ аюулгүй байна гэж итгэх эрхтэй
  • Аюулгүй байдал бол шагнал биш, суурь эрх
  • Хаалга түгжээгүй нь аллага үйлдэх шалтгаан хэзээ ч байж болохгүй

Харин бид юуг шаардах ёстой вэ?

Нэгдүгээрт, төрийн хамгаалалтын бодит тогтолцоог. Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үйлчилгээ, аюултай зан авир илрэхэд шуурхай хариу үзүүлэх механизм, орон нутгийн түвшинд хяналт-сэргийлэлт байх ёстой. “Галзуу солиотой ганц хүн” гэдэг тайлбар бол төрийн хариуцлагаас бултах хамгийн амархан шалтаг.

Хоёрдугаарт, эмзэг бүлгийг бодитоор хамгаалдаг бодлогыг. Жирэмсэн эмэгтэй, бага насны хүүхэд, гэртээ ганцаараа байгаа иргэд хамгийн өндөр эрсдэлтэй бүлэг. Тэдний аюулгүй байдлыг “өөрсдөө л анхаар” гэж орхих бус, тусгай хамгаалалтын бодлого, нийгмийн үйлчилгээ, орон нутгийн сүлжээгээр хамгаалах ёстой.

Гуравдугаарт, хүчирхийллийг “онцгой тохиолдол” гэж багасгахгүй байхыг. Ийм гэмт хэрэг гэнэтийн биш. Урьдчилан сэргийлж болох байсан эсэхийг шалгадаг, хариуцлага нэхдэг, системийн алдааг ил гаргадаг соёл хэрэгтэй. Хэрэв бид зөвхөн “аймшигтай хэрэг боллоо” гэж гаслаад өнгөрвөл дараагийн хохирогчийг бэлтгэж буйтай ялгаагүй.

Дөрөвдүгээрт, хохирогчийг буруутгадаг хэллэгээс татгалзахыг. “Хаалгаа түгжээгүй”, “болгоомжгүй байсан” гэх үгс нь санаатай биш ч нийгмийн ухамсарт аюултай ул мөр үлдээдэг. Энэ нь гэмт этгээдийг биш, амиа алдсан хүнээс эсвэл орхиод гарсан ар гэрийхнээс тайлбар нэхэх оролдлого юм.

Бид хүүхдүүддээ айдас заахын оронд, төрд шаардлага тавьж сурах ёстой. Бид хаалгаа түгжихийг бус, нийгмээ хамгаалалттай болгохыг шаардах ёстой. Бид дараагийн эмгэнэлийг хүлээх биш, хариуцлага нэхэх ёстой.

Энэ хэрэг “ганц галзуу хүний санаандгүй үйлдэл” бус сэтгэцийн эрүүл мэндийн тусламж, урьдчилан сэргийлэх тогтолцоо, аюултай зан авирыг эрт илрүүлж хариу үзүүлэх механизм сул байгаа нийгэмд ийм төрлийн гэмт хэрэг давтагддагийн жишээ. “Галзуу этгээд” гэсэн тайлбар бол хариуцлагаас бултах хамгийн амархан шалтаг юм.

Аюулгүй байдал бол шагнал биш. Энэ бол хүний суурь эрх. Тэр эрхийг хангаж чадаж байна уу гэдэг нь нийгмийн жинхэнэ шалгуур юм.