Монгол Улсад номын соёлыг олон нийтэд таниулж, уншигч, зохиолч, хэвлэн нийтлэгчдийг нэг дор уулзуулдаг “Номын баяр” жил бүр улам өргөн хүрээнд зохион байгуулагддаг болсон. Энэхүү баярын эхлэл 2007 оноос тавигдсан түүхтэй.

“Номын баяр”-ыг анх 2007 онд сэтгүүлч, ном зүйч Б.Сувд хэсэг нөхдийн хамт санаачлан зохион байгуулж эхэлжээ. Ном уншихыг сурталчлах, зохиолч, уншигчдыг уулзуулах, номын худалдаа болон хэвлэлийн салбарын үйл ажиллагааг олон нийтэд таниулах зорилготой энэхүү санаачилга цаашид өргөжин хөгжсөн байна.

2012 онд уг санаачилгыг дэмжин Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж зарлиг гаргаж, жил бүрийн есдүгээр сарын гурав дахь долоо хоногийн бямба гарагийг “Номын баярын өдөр” болгон улс орон даяар тэмдэглэхээр болсон нь номын баярыг үндэсний хэмжээнд хөгжүүлэх чухал алхам болсон юм.

Харин 2021 онд “Номын баяр”-ыг хуульчилж, жил бүрийн 5 болон 9 дүгээр сарын гурав дахь долоо хоногийн амралтын өдрүүдэд “Үндэсний бичиг соёл, номын өдрүүд – Номын баяр”-ыг орон даяар тэмдэглэн өнгөрүүлэхээр болсон байна. 2024 оноос энэхүү арга хэмжээ Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор зохион байгуулагдаж эхэлсэн.

Өнөөдөр “Номын баяр” нь зөвхөн ном худалдаалах өдөр байхаа больжээ. Унших, бичих, орчуулах, хэвлэн нийтлэх, түгээх үйл ажиллагааг дэмжин сурталчлахаас гадна үндэсний бичиг үсэг, соёл, өв уламжлал, монгол хэв маягийг олон нийтэд таниулах томоохон соёлын үйл ажиллагаа болон өргөжсөн байна.

Энэ үеэр зохиолч, яруу найрагч, орчуулагч, редактор, дизайнер, судлаач, хэвлэн нийтлэгчид уншигчидтайгаа уулзаж, шинэ бүтээлээ танилцуулдаг. Мөн номын дэлгүүр, хэвлэлийн газар, номын сан, номын клуб, төрийн болон төрийн бус байгууллагууд оролцож, номтой холбоотой олон төрлийн үйл ажиллагааг зохион байгуулдаг.

Хамгийн сонирхолтой нь “Номын баяр” зөвхөн насанд хүрэгчдийн оролцоотой арга хэмжээ биш. Хүүхэд, залуус олноороо оролцож, зохиолчидтой уулзах, шинэ номтой танилцах, сонирхсон бүтээлээ сонгох боломж бүрддэг. Мөн Монгол Улсад суугаа гадаадын дипломат төлөөлөгчид, жуулчид, түр оршин суугч гадаадын иргэд ч оролцож, Монголын ном, бичиг соёлтой танилцах боломжтой.

“Номын баяр” жил ирэх тусам цар хүрээгээ тэлж, номын худалдаанаас илүү өргөн утга агуулгатай болж байна. Энэ бол зохиолч, уншигч, хэвлэн нийтлэгч, номын санч, судлаач, хүүхэд залуус гээд номтой холбоотой хүн бүрийн уулзах талбар юм.

Хамгийн гол нь номын баяр нэг өдөр тэмдэглээд өнгөрдөг баяр биш. Ном унших дадал, үндэсний бичиг соёл, мэдлэг боловсролыг хойч үедээ өвлүүлэн үлдээх тухай ойлголтыг нийгэмд түгээх үйл явц юм.

Тиймээс жил бүр зохион байгуулагддаг “Номын баяр”-ын үнэ цэнэ нь зөвхөн хэдэн арван мянган ном нэг дор дэлгэгдэж, худалдаалагддагт бус, харин хүмүүсийг номын эргэн тойронд цуглуулж, уншихын утга учрыг дахин сануулж чаддагт оршино. 

Зургийн эх сурвалж: Соёл урлагийн газар