Төсвийн орлого хумигдсаар: Монголын эдийн засагт тулгарах 2.3 их наядын сорилт

2025 оны эхний дөрвөн сарын байдлаар Монгол Улсын төсвийн орлого өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад 1.2 их наяд төгрөгөөр буурч, төлөвлөсөн хэмжээнээс 800 гаруй тэрбум төгрөгөөр тасраад байна. Хэрэв эдийн засгийн энэ хандлага үргэлжилбэл, оны эцэст нийтдээ 2.3 их наяд төгрөгөөр тасрах эрсдэл бодитоор тулгараад байна.

Төсвийн орлого тасарч буй гол шалтгаан: Нүүрсний үнийн уналт

Төсвийн орлогын үндсэн эх үүсвэр болсон экспортын нүүрсний үнэ 2025 оны эхнээс 44 хувиар унажээ. Энэ нь экспортоос орж ирэх бодит мөнгөн урсгалыг эрс багасгаж, улмаар улсын төсвийн гүйцэтгэлийг сулруулж байна. Нүүрсний экспортын хэмжээ өнгөрсөн оны мөн үетэй ижил буюу 25 сая тонн байсан ч, зах зээлийн үнэ буурснаар орлого багассан.

Сангийн сайдаар ахлуулсан ажлын хэсэг төсвийн алдагдлыг нөхөх зорилгоор хэд хэдэн арга хэмжээг хэрэгжүүлж байна. Үүнд:

  • Экспортыг нэмэгдүүлэх чиглэлээр: Гадаад зах зээлд нүүрс, зэс, алт зэрэг эрдэс баялгийн нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлэх алхмуудыг авч байна.
  • Алт олборлолтыг дэмжих: Алтны дэлхийн зах зээлийн үнэ одоогоор 1 унц нь 3,340 ам.долларт хүрээд байгаа энэ үед Засгийн газар алт олборлогч компаниудыг дэмжиж, валютын орлогыг өсгөх зорилт тавьсан юм.

Дэлхийн зах зээл дээр түүхий эдийн үнэ тогтворгүй байгаа энэ үед Монгол Улсын эдийн засаг гаднын хүчин зүйлд ихээхэн эмзэг хэвээр байна. Төсвийн орлогын 2.3 их наяд төгрөгөөр тасрах нь төсвийн зарцуулалт, нийгмийн халамж, хөрөнгө оруулалтын бодлогод шууд сөргөөр нөлөөлж болзошгүй юм.

Гэсэн хэдий ч төр засгийн зүгээс алт, зэс зэрэг бусад стратегийн эрдэс баялгийн олборлолтыг нэмэгдүүлж, түүхий эдийн зах зээлийн уналтыг тэнцвэржүүлэхээр хичээн ажиллаж байгаа нь эдийн засгийн хүндрэлээс сэргийлэх найдвар төрүүлж байна.