Швейцарын Холбооны Улсын Бернийн их сургуулийн номын санд хадгалагдаж байсан Монголын түүх, соёлын үнэт өвд хамаарах эртний ховор хоёр бичвэрийг Монгол Улсад буцаан шилжүүлэх ёслол Монгол Улсаас Швейцар Улсад суугаа Элчин сайдын яаманд боллоо. Эдгээр бичвэрүүд нь өмнө нь судлаач Рихард Эрнстийн хувийн цуглуулгад байгаад Бернийн их сургуулийн номын санд шилжсэн бөгөөд олон жилийн дараа ийнхүү эх орондоо ирж байна.

Энэхүү түүхэн үйл явдалд Бернийн их сургуулийн Шашны шинжлэх ухааны хүрээлэнгийн профессор, доктор Каренина Коллмар Пауленц үнэтэй хувь нэмэр оруулжээ. Тэрээр эх сурвалжуудын гарал үүсэл, түүхэн ач холбогдлыг тодорхойлон судалж, Монгол Улсад буцаан олгох үйл явцыг идэвхтэй дэмжин ажилласан байна.

Буцаан ирж буй үнэт өвүүдийг танилцуулбал:

  • XVII зууны эхэн үеийн гар бичмэл: Төвөдийн их бясалгагч Миларайбын “Зуун мянган дуу” зохиолын монгол орчуулга юм. Уг орчуулгыг Сэрэгэтү гүүш цорж хэмээх нэрт лам Түмэдийн Онбо хунтайжийн захиалгаар 1615 оны орчимд гүйцэтгэсэн байх магадлалтай. Энэхүү эх сурвалж нь Монголын бурхны шашин, утга зохиол, орчуулгын түүхийг судлахад онцгой ач холбогдолтой.

  • 1716 оны Гэсэрийн туульсын модон хэвлэл: Бээжинд уламжлалт аргаар хэвлэгдсэн, монгол бичгээрх Гэсэрийн баатарлаг туульсын ховор эх юм. Хэдийгээр туульсын 1-3 болон 5-7 дугаар бүлгийг багтаасан бүрэн бус хувилбар боловч Монголын аман болон бичгийн уламжлалын түүхийг судлахад үнэлж баршгүй өв болно.

Энэхүү үйл явдал нь Монголын оюуны болон бичгийн соёлын өвийг эх нутагт нь хадгалах, хамгаалах боломжийг бүрдүүлж буйн зэрэгцээ Монгол, Швейцар Улсын соёл, шинжлэх ухааны хамтын ажиллагааны бодит үр дүн болж байна.